آشنایی با بازار استیل تهران: بورس ورق، لوله، فلنچ و یراق‌آلات

سؤالات متداول (FAQ) درباره بازار استیل تهران و خرید محصولات استنلس استیل

۱. بازار استیل تهران دقیقاً کجاست؟

برخلاف بازارهای سنتی که در مرکز شهر متمرکز هستند، بازار استیل تهران یک مکان واحد و مشخص به نام "بازار استیل" به شکل یک پاساژ بزرگ ندارد. این بازار یک شبکه گسترده از شرکت‌های بازرگانی، انبارها و کارگاه‌های توزیع است که عمدتاً در مناطقی با دسترسی لجستیکی بالا مانند حومه جنوبی تهران، اطراف بزرگراه فتح و مناطق صنعتی اطراف آن مستقر شده‌اند. در تهران، دو قطب اصلی برای این کالاها وجود دارد: بازار شادآباد (بزرگراه فتح) و خیابان پامنار.

۲. تفاوت اصلی بین ورق استیل گرید ۳۰۴ و ۳۱۶ چیست و کدام یک گران‌تر است؟

تفاوت اصلی در مقاومت به خوردگی است:

• گرید ۳۰۴: رایج‌ترین و پرکاربردترین نوع استیل آستنیتی است که حاوی حدود ۱۸ درصد کروم و ۸ درصد نیکل است. مقاومت خوبی در برابر خوردگی عمومی دارد.
• گرید ۳۱۶: این گرید حاوی مولیبدن است (معمولاً بین ۲ تا ۳ درصد). افزودن مولیبدن باعث می‌شود که ۳۱۶ در برابر خوردگی‌های موضعی مانند پیتینگ (سوراخ شدن) و خوردگی در محیط‌های حاوی کلر (مانند آب دریا یا صنایع شیمیایی خاص) بسیار مقاوم‌تر از ۳۰۴ باشد.

به دلیل وجود مولیبدن و خواص برتر، ورق استیل گرید ۳۱۶ معمولاً گران‌تر از گرید ۳۰۴ است.

۳. منظور از لوله استیل "بدون درز" (Seamless) و "درزدار" (Welded) چیست؟

این تفاوت به روش ساخت لوله مربوط می‌شود:

• لوله بدون درز (Seamless): از یک شمش (Billet) جامد فولادی ساخته می‌شود که تحت فشار و حرارت سوراخ شده و کشیده می‌شود. این لوله‌ها یکپارچه‌تر بوده و برای تحمل فشار و دمای بالا و کاربردهای حیاتی (مانند خطوط انتقال گاز یا بخار) مناسب هستند.
• لوله درزدار (Welded): از ورق‌های استیل که به شکل نوار بریده شده‌اند، ساخته می‌شود. لبه‌های نوار به هم می‌رسند و توسط فرآیند جوشکاری (معمولاً TIG یا ERW) به هم متصل می‌شوند. این لوله‌ها ارزان‌تر بوده اما مقاومت کمتری در برابر فشارهای بسیار بالا دارند.

۴. MTC (گواهینامه آنالیز مواد) چیست و چرا برای خرید مهم است؟

MTC (Material Test Certificate) یا گواهینامه تست مواد، سندی رسمی است که توسط تولیدکننده اصلی یا کارخانه نورد صادر می‌شود. این گواهینامه تأیید می‌کند که محصول (ورق، لوله یا فلنج) دارای ترکیب شیمیایی دقیق و خواص مکانیکی مورد نظر (مانند استحکام کششی و سختی) مطابق با استاندارد مشخصی (مانند ASTM یا DIN) است.

اهمیت: در صنایع حساس مانند نفت، گاز، پتروشیمی، و داروسازی، خرید مواد بدون MTC ریسک بزرگی است، زیرا تضمینی برای کیفیت آلیاژ خریداری شده وجود ندارد.

۵. قیمت ورق استیل بر اساس چه عواملی تعیین می‌شود؟

قیمت ورق استیل تحت تأثیر عوامل متعددی است:

1. گرید آلیاژی: (مانند ۳۰۴، ۳۱۶، ۴۳۰) که مستقیماً به قیمت مواد اولیه (نیکل، کروم، مولیبدن) وابسته است.
2. ابعاد و ضخامت: ورق‌های ضخیم‌تر و ابعاد غیر استاندارد معمولاً قیمت واحد بالاتری دارند.
3. نوع پرداخت سطح (Finish): ورق‌های با سطح براق (مانند نمره ۸ یا نمره ۲B) گران‌تر از ورق‌های مات (نمره ۱) هستند.
4. شرایط بازار جهانی: نوسانات نرخ ارز و قیمت جهانی مواد اولیه (به ویژه نیکل) تأثیر مستقیم بر قیمت تمام شده در بازار داخلی دارد.

۶. آیا خرید از تأمین‌کنندگان حاشیه بزرگراه فتح مزیت قیمتی دارد؟

بله، اغلب مزیت قیمتی وجود دارد. تأمین‌کنندگانی که در نزدیکی محورهای لجستیکی بزرگ مستقر هستند، معمولاً واردکنندگان مستقیم یا توزیع‌کنندگان اصلی هستند. آن‌ها هزینه‌های انبارداری و حمل و نقل داخلی کمتری دارند و می‌توانند قیمت‌های رقابتی‌تری نسبت به فروشندگان کوچک‌تر مرکز شهر که مجبور به خرید از واسطه‌ها هستند، ارائه دهند.

۷. چگونه می‌توانم از اصالت فلنج‌های خریداری شده اطمینان حاصل کنم؟

برای اطمینان از اصالت فلنج‌ها:

1. بررسی علامت‌گذاری (Marking): فلنج باید دارای حک یا پانچ مشخصی شامل گرید مواد (مثلاً WP316L)، کلاس فشاری، سایز، و نام سازنده باشد.
2. درخواست MTC: در صورت خرید حجم بالا یا برای پروژه‌های حساس، حتماً MTC مربوط به بچ (Batch) فلنج‌های خریداری شده را درخواست کنید.
3. بررسی وزن: فلنج‌های غیر استاندارد یا تقلبی ممکن است وزن کمتری نسبت به استاندارد مربوطه داشته باشند (اگرچه این روش نیاز به مقایسه با جدول استاندارد دارد).